Tìm hiểu về giấc ngủ của trẻ

10:50 AM - 23/05/2016

Mọi hoạt động sống của sinh vật là một chuỗi những thay đổi định kỳ. Tất cả những biểu hiện đó được gọi là nhịp điệu sinh học. Điều thú vị là có rất nhiều nhịp điệu sống của sinh vật tương tứng với nhịp điệu vận động của thiên nhiên mà chúng ta rất dễ dàng nhận thấy, như nhịp thức ngủ của con người và hầu hết động vật đều tương ứng với nhịp ngày và đêm.

Nhịp điệu sinh học và giấc ngủ của trẻ thơ

Các nhịp điệu này được hình thành từ rất lâu đời. Do sự tác động qua lại của cơ thể và môi trường nên nhịp điệu sinh học vừa mang tính nội tại (ví dụ: khi các phi hành gia không gian bay vào vũ trụ hoặc khi ta đưa các sinh vật vào hang tối, chúng ta vẫn giữ được nhịp thức ngủ như cũ), vừa mang tính ngoại cảnh (ví dụ: do hoạt động xã hội, các công nhân làm ca đêm sẽ thích nghi bằng cách ngủ bù vào ban ngày hoặc do điều kiện của thiên nhiên, khi con người đi từ vĩ tuyến này sang vĩ tuyến khác, cũng sẽ thích nghi với mọi hoạt động của hoàn cảnh mới).

Nhiệm vụ của chúng ta là điều chỉnh sao cho nhịp điệu nội tại cơ thể và nhịp điệu của ngoại cảnh phải luôn luôn hài hòa và hợp nhất, tránh những rối loạn gây bất lợi cho cơ thể.

Nhịp thức ngủ là “nhịp điệu chìa khóa” tác động và chi phối mọi nhịp sống khác của cơ thể. Ở người lớn, cứ một giờ hoạt động phải bù bằng nửa giờ ngủ; ở trẻ em, nhu cầu ngủ rất cao, cứ một giờ hoạt động phải bù lại bằng hai giờ ngủ, tức là gấp 4 lần người lớn. Tuổi càng nhỏ nhu cầu ngủ càng cao. Trẻ sơ sinh ngủ 20 -22 tiếng mỗi ngày. Khi lớn lên, nhu cầu ngủ giảm dần: đến 1 tuổi chỉ còn 16 tiếng, 2 tuổi còn 14 tiếng, 3 tuổi còn 13 tiếng. Khi 16 tuổi, nhu cầu ngủ chỉ còn 8 tiếng như người lớn. Thời gian ngủ chủ yếu vào ban đêm. Riêng trẻ em, thời gian ngủ vào ban ngày cũng rất quan trọng.

Giấc ngủ được cấu tạo bằng nhiều chu kỳ với hai trạng thái khác nhau, mỗi chu kỳ chia làm 5 giai đoạn. Giấc ngủ châm chiếm khoảng 80% thời gian ngủ ở trẻ con biểu hiện bằng các sống chậm trên điện não bằng 4 giai đoạn: I, II, III, IV với độ sâu tăng dần. Ở đây, các hoạt động sống của cơ thể như nhịp tim, nhịp thở, chuyển hóa cơ bản giảm dần đến mức thấp nhất. Giấc ngủ nhanh hay giai đoạn V của chu kỳ, tiếp nối với giấc ngủ chậm, chiếm khoảng 29% thời gian còn lại. Giai đoạn này, hoạt động điện não được biểu hiện bằng các sóng nhanh gần giống lúc thức. Hai loại giấc ngủ (chậm, nhanh) này nối tiếp nhau trong đêm tạo thành nhiều chu kỳ liên tiếp nhau. Mỗi chu kỳ của trẻ em chiếm khoảng 90 phút, riêng trẻ sơ sinh là 50 – 60 phút và người lớn là 120 phút.

Làm gì để trẻ có giấc ngủ đúng với nhịp điệu sinh học 01

Nhịp thức ngủ là “nhịp điệu chìa khóa” tác động và chi phối mọi nhịp sống khác của cơ thể.

Người ta nhận thấy, trong giấc ngủ chậm, tuyến tiền yên ở não sẽ tiết ra kích thích tố tăng trưởng (Growth hormone, GH) kích thích tố này đóng vai trò rất quan trọng trong việc hồi phục sức khỏe và thúc đẩy quá trình tăng trưởng của cơ thể trẻ. Khi trẻ con hoạt động thể lực như chơi đùa, thể dục, thể thao, giấc ngủ chậm gia tăng làm trẻ dễ ngủ và ngủ sâu hơn.

Khác với giấc ngủ chậm, giấc ngủ nhanh sẽ giúp trẻ phụ hồi nhanh hơn sự mệt mỏi về tâm thần như công việc, các chấn thương tâm lý và tác động lên sự trưởng thành của hệ thần kinh trẻ, củng cố trí nhớ, làm cho trẻ nhớ lâu và nhớ vững chắc hơn những thông tin ghi nhận được. giấc ngủ nhanh sẽ tăng khi trẻ được tập luyện một vấn đề nào đó như múa hát. Nếu ngăn hoặc đánh thức giai đoạn này của trẻ sẽ không nhớ, gây tinh thần căng thẳng, làm trẻ hay cáu gắt, khó chịu, quấy khóc, đầu óc kém minh mẫn khi học.

Mỗi cá thể đều có nhu cầu ngủ khác nhau. Chúng ta cần đảm bảo duy trì đúng nhịp điệu tự nhiên của nó. Mỗi chế độ sinh hoạt và giờ giấc hợp lý theo từng giai đoạn và từng cơ thể riêng biệt là điều quyết định.

Một số lưu ý để trẻ có một giấc ngủ tốt

Nên tập cho trẻ có một thói quen ngủ sớm và đi ngủ đúng giờ giấc đã được quy định để tạo cho trẻ có một phản xạ nghỉ ngơi giúp trẻ ngủ dễ dàng trong bất kỳ điều kiện nào.

Giảm xuống tối thiểu các kích thích của ngoại cảnh cũng như nội tại lên thần kinh của trẻ trong lúc ngủ, điều quan trọng là phải tránh tiếng ồn, ánh sáng vì chúng sẽ làm cho giấc ngủ trẻ không sâu và dễ thức giấc. Ngoài ra, cần lưu ý các kích thích khác như để trẻ đói hoặc ăn quá no, không vệ sinh thân thể, quần áo quá chật, nằm sai tư thế, nơi ngủ bẩn, chật và không thông thoáng đều gây tác hại xấu lên giấc ngủ của trẻ.

Làm gì để trẻ có giấc ngủ đúng vời nhịp điệu sinh học

Cho trẻ vui chơi vận động cơ thể đầy đủ cũng góp phần cho trẻ ngủ sâu hơn.

Cần hết sức tránh các chấn thương về tâm lý như làm cho trẻ ức chế về tâm lý trước khi ngủ như dọa nạt, quát mắng, kể những chuyện gây sợ hãi như xem phim ảnh kinh dị. Trẻ có đái ỉa trong giấc ngủ ta cũng nhẹ nhàng làm vệ sinh và cho trẻ ngủ lại, không la mắng trẻ.

Cho trẻ vui chơi vận động cơ thể đầy đủ cũng góp phần cho trẻ ngủ sâu hơn, khi trẻ khó ngủ, ta có thể dùng lời nói êm dịu để gây ám thị như: “con nhắm mắt lại ngủ ngoan đi mẹ thương hoặc nhắm mắt lại ngủ giỏi đi con…” cũng sẽ giúp trẻ dễ đi vào giấc ngủ.

Mỗi trẻ có một nhu cầu về thời gian, độ dài và độ sâu khác nhau, chúng ta cần nên tạo mọi điều kiện cho trẻ ngủ đầy đủ và thỏa mãn theo nhu cầu riêng, không nên gọi trẻ thức sớm. Thông thường khi ngủ đủ giấc trẻ sẽ tự động thức dậy không cần phải gọi.

Trong trường hợp trẻ có rối loạn giấc nhủ như mất ngủ liên tiếp vài đêm, cần đưa trẻ đi khám bệnh, không nên dùng thuốc ngủ khi chưa có ý kiến của thầy thuốc. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra rối loạn giấc ngủ. Ở trẻ em, cần lưu ý đến các rối loạn giấc ngủ có liên quan đến tình trạng thiếu dinh dưỡng. Các biểu hiện rổi loạn giấc ngủ thường gặp ở các trẻ này là ngủ ít, trằn trọc khó ngủ, thức giấc nhiều lần trong đêm, mơ, mớ, ác mộng, mộng du, cơn khiếp sợ trong khi ngủ. Các rối loạn này có thể có liên quan đến tình trạng thiếu kẽm kèm theo thiếu đa chất như magie, canxi, axit amin, vitamin nhóm B và có thể nhanh chóng được chữa khỏi khi được bổ sung kẽm và các chất dinh dưỡng thiếu hụt kể trên.

camnangchobe.vn