Tác hại khôn lường của việc xả thải thủy ngân ra biển ở Nhật Bản

3:07 PM - 04/05/2016

Năm 1932, tập đoàn Chisso của Nhật đã xả nước thải nhiễm thủy ngân ra biển Minamata nằm ở đảo Kyushu khiến tôm cá chết hàng loạt. Người dân ăn cá bị nhiễm độc thì bị co giật, tê liệt, đau đớn đến chết hay dị tật thế hệ sau.

Diễn biến thảm họa môi trường Nhật Bản

Theo trang ENV của Bộ Môi trường Nhật Bản, việc xả thủy ngân ra biển của tập đoàn Chisso là một thảm họa môi trường thảm khốc nhất lịch sử đất nước hoa anh đào. Nhiều vụ kiện kéo dài từ năm 1959 đến nay vẫn chưa đến hồi kết.

Năm 1908, tập đoàn Chisso bắt đầu mở nhà máy ở Minamata, lắp đặt hệ thống nước thải xả trực tiếp xuống vùng vịnh và biển quanh ngôi làng có khoảng 10.000 người sinh sống. Lúc đầu, chính quyền cấp giấy cho tập đoàn này xả thải “ra thiên nhiên”. Nhưng sau một thời gian hoạt động, nó gây ô nhiễm môi trường nặng nề, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động đánh bắt cá đến nỗi Hợp tác xã ngư nghiệp Minamata đã 2 lần đòi Chisso phải bồi thường. Sau một thời gian, người dân nơi đây phát hiện khu vực này bị nhiễm độc thủy ngân khiến tôm cá chết hàng loạt, trôi vào bờ.

Năm 1926, tập đoàn này  đã đồng ý chi cho hợp tác xã Minamata 1500 Yen ( khoảng 704 USD) tiền thông cảm theo tỷ giá đương thời để né tránh trách nhiệm gây thiệt môi trường vốn sẽ bị nhà nước xử lý. Để phòng ngừa nguy cơ bồi thường, tập đoàn này còn ghi vào hợp đồng thỏa thuận rằng hợp tác xã cam kết “không bao giờ kiện nữa”.

Tập đoàn Chisso dùng chiêu “vừa đấm vừa xoa” để vừa từ chối trách nhiệm vừa đàm phán khi không ngừng xả thải xuống biển trong thời gian dài. Đến năm 1956, hàng ngàn dân cư nơi đây mắc phải hội chứng bệnh lạ ở Minamata: á khẩu, đi đứng khó khăn, co giật, giảm thị lực thậm chí là phát điên, tê liệt, đau đớn, hôn mê và tử vong chỉ sau vài tuần. Bệnh này không loại trừ một loài vật nào, ngay cả những con mèo ăn phải cá chết sau một thời gian cũng co giật rồi chết.

Tác hại khôn lường của việc xả thải thủy ngân ra biển 01

Những đứa trẻ bị dị tật vì Minamata.

Để khống chế bệnh lạ, chính quyền tỉnh Kumamoto đã không cấm đánh bắt tôm cá nhưng cấm bán hải sản bắt từ vịnh Minamata. Điều này khiến cho cuộc sống của ngư dân ngày càng khó khăn, buộc họ phải sống bằng chính lượng hải sản thu gom về.

Vào ngày Quốc tế lao động 1/5/1956, bác sĩ Hajime Hosokawa báo cáo một “bệnh dịch lạ liên quan đến hệ thần kinh trung ương” sau khi ghi nhận 4 bệnh nhân rối loạn thần kinh không rõ nguyên nhân. Chỉ ít lâu sau, 54 trường hợp khác được phát hiện, 17 người đã tử vong.

Một số bác sĩ thì cho rằng đây là một dịch bệnh ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương. Có người thì cho rằng là do di truyền. Nhưng không có ai chứng minh quan điểm nào đúng, quan điểm nào sai. Thành ra, xã hội Nhật thời điểm này thành kiến với người mắc bệnh và gia đình họ đến nỗi bị từ chối tuyển dụng, cấm kết hôn và bị kì thị.

Năm 1959, các giáo sư Đại học Kumamoto cho rằng, căn bệnh ở vùng Minamata là bệnh thần kinh, do ăn cá và sinh vật có vỏ cứng từ vịnh Minamata.

Theo Japan Times, kết quả giám định tử thi cho thấy loại thủy ngân trong chất thải công nghiệp của nhà máy hóa chất Chisso tương tự như trong cơ thể người bệnh qua đời.

Theo Japan Today, khoảng 3.000 người được chính thức công nhận là mắc bệnh Minamata. Nhưng có nhiều trường hợp do chưa đủ điều kiện để công nhận nhiễm bệnh nên phải nằm ngoài danh sách cứu trợ.

Đến năm 1968, chính phủ Nhật Bản mới công nhận thủy cơ hữu cơ (methyl mercury) trong chất thải công nghiệp của nhà máy Chisso là nguyên nhân gây bệnh. Lúc này, tập đoàn này vẫn tiếp tục xả nước thải ô nhiễm ra biển khiến cá bị nhiễm độc, người dân địa phương mắc bệnh sau khi ăn cá. Căn bệnh này ngày càng lan rộng trong khu vực này.

Căn bệnh này không chỉ xảy ra ở Minamata và khu vực lân cận mà nó còn phát hiện ở lưu vực sông Agano thuộc tỉnh Niigata vào năm 1965.

Năm 1977, theo tiêu chuẩn của chính phủ Nhật Bản thì bệnh nhân Minamata phải có biểu hiện: rối loạn cảm giác ở chân tay, hạn chế tầm nhìn hay mất khả năng vận động . Theo thống kê đến nay, vẫn còn 33.450 người trong danh sách chờ.

Trong năm 1960, một vụ nhiễm độc thủy ngân xảy ra ở lưu vực sông của tỉnh Niigata trên đảo Honshu, cách Kumamoto khoảng 1000 km do công ty điện tử Showa gây ra.

Mặc dù, tập đoàn Chisso đã đồng ý với phán quyết của thành phố Minamata và thực hiện bồi thường giữa Chisso với ngư dân. Nhưng thảm họa về môi trường và những vụ kiện tụng liên quan đến Minamata vẫn chưa dừng lại cho đến ngày nay.

Theo vnexpress.net