Dạy con ứng phó thông minh khi bị bắt nạt.

7:55 AM - 28/05/2015

Trẻ bị bắt nạt là là hiện tượng khá phổ biến ở trẻ nhỏ và trẻ ở lứa tuổi vị thành niên. Trẻ có thể bị bắt nạt bằng lời nói, bằng hành động và bắt nạt bằng cách tẩy chay.

Tùy theo mức độ, thời gian bị bắt nạt mà trẻ có thể bị ảnh hưởng nhiều hay ít, tuy nhiên hầu hết các trẻ bị bắt nạt đều cảm thấy lo lắng, sợ hãi, sa sút kết quả học tập. Do đó, việc dạy trẻ các kỹ năng và cách ứng xử thông minh khi bị bắt nạt để tự bảo vệ mình, tránh kéo dài tình trạng bị bắt nạt là việc làm rất cần thiết.

Tình trạng trẻ em bị bắt nạt đang có xu hướng gia tăng.

Trẻ thường bị bắt nạt nhiều nhất ở lứa tuổi học đường, điểm chung hầu hết các trẻ bị bắt nạt đều có tính cách thụ động, nhút nhát, dễ bị đe doạ và ít bạn bè. Ngoài ra, các bé có thân hình nhỏ bé, yếu đuối hơn so với các trẻ đồng trang lứa cũng là đối tượng rất dễ bị bắt nạt. Điển hình như trường hợp của bé Mi 10 tuổi con gái chị Kim Trang ở Hà Nội, Mi là cô bé khá xinh xắn, ngoan ngoãn lại học giỏi nhưng do nhút nhát và tính cách thụ động nên cô bé rất ít bạn trong lớp. Biết được nhược điểm này của Mi, nhóm đầu gấu ở trường doạ dẫm, xin tiền, gây sự với cô bé. Vì thường xuyên bị đe doạ nên cô bé luôn phải sống trong sợ hãi, kết quả học tập sa sút hẳn, thậm chí cô bé còn phải nói dối xin tiền mua đồ dùng học tập để lấy tiền đưa cho nhóm “anh chị” đầu gấu.

Không chỉ bị bắt  nạt trong môi trường học tập, nhiều trẻ còn bị bắt nạt ngay cả khi vui chơi ở gần nhà, trường hợp con trai chị Hằng buôn bán ở chợ Đồng Xuân, Hà Nội là một trong những ví dụ khá điển hình. Do hằng ngày luôn phải bận rộn với công việc buôn bán nên chị ít có thời gian quan tâm đến con, do đó cậu bé thường trầm lặng và ít nói. Có lẽ chính vì điều này mà cậu bé đã trở thành đối tượng của nhóm trẻ lớn hơn trong khu phố. Tình trạng này kéo dài được 1 thời gian thì chị phát hiện, do cậu bé thường xuyên mếu khóc khi về nhà. Một lần, chị bắt được cu Béo- kẻ cầm đầu nhóm bắt nạt con trai chị, chị liền doạ dẫm, nhưng sau đó, con trai chị không những vẫn phải chịu đòn mà còn bị đám trẻ cùng khu tẩy chay, không cho chơi cùng.

Dạy trẻ ứng phó khi bị bắt nạt-01

Trẻ bị bắt nạt thường có tính cách thụ động, nhút nhát, dễ bị đe doạ và ít bạn bè.

Giúp trẻ đối phó khi bị bắt nạt.

Tuỳ theo mức độ và thời gian bị bắt nạt mà trẻ phải gánh chịu những ảnh hưởng tâm lý nhất định. Hầu hết, các trẻ bị bắt nạt đều cảm thấy lo lắng, sợ hãi, ảnh hưởng đến quá trình phát triển tâm lý, tính cách của trẻ trong tương lai. Ngoài ra, trẻ thường xuyên bị bắt nạt rất khó có thể tập trung vào việc học và kết quả học tập sa sút là điều thường thấy. Không chỉ vậy, các trẻ bị bắt nạt kéo dài sẽ có xu hướng ngày càng sống khép kín, nhút nhát và hay nghĩ sai về người khác, thậm chí có trẻ ngấm ngầm tìm cách trả thù và khi trưởng thành sẽ khó thích nghi với môi trường sống.

Hiểu rõ những hệ lụy nghiêm trọng về tâm lý ở những trẻ bị bắt nạt, các bậc cha mẹ cần thường xuyên trò chuyện và quan tâm trẻ, để nhanh chóng phát hiện và xử lý kịp thời khi trẻ bị bạn bè bắt nạt. Theo phó giáo sư Nguyễn Công Khanh-chuyên gia tâm lý giáo dục và tâm lý trẻ em cho rằng, cha mẹ cần chú ý lắng nghe, khơi gợi trẻ kể tường tận sự việc thay vì phê phán trẻ. Sau khi được trẻ kể tường tận sự việc, tùy vào tình huống mà các bạn áp dụng cách ứng xử cho phù hợp, ví dụ như gặp nhóm đối tượng bắt nạt trẻ để cảnh báo, bình tĩnh trao đổi với phụ huynh của trẻ bắt nạt hoặc kết hợp với thầy cô giáo trong trường cùng giải quyết.

Dạy trẻ ứng phó khi bị bắt nạt-03

Cha mẹ cần chú ý lắng nghe, khơi gợi trẻ kể tường tận sự việc thay vì phê phán khi trẻ bị bắt nạt.

Phó giáo sư Khanh đặc biệt nhấn mạnh các bậc cha mẹ cần chủ động dạy trẻ kỹ năng ứng xử để bé biết tự bảo vệ mình ở các tình huống khác nhau, tuyệt đối không dạy trẻ tấn công lại trẻ bắt nạt hoặc cam chịu cung phụng cho kẻ đàn áp mình. Ông Khanh khuyến khích các bậc cha mẹ nên giáo dục cho trẻ tính tự lập và tự tin, đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát triển các kỹ năng giao tiếp và hòa nhập cộng đồng ngay từ nhỏ, để hạn chế nguy cơ trẻ bị bắt nạt trong tương lai.

Ngoài ra, các bạn cần dạy trẻ ứng xử và đối phó khi bị bắt nạt một cách chi tiết và tỉ mỉ thông qua các tình huống cụ thể. Chẳng hạn như khi con bị doạ nạt, con cần tỏ ra bình tĩnh và nhìn thẳng vào bạn bắt nạt con và nói: “Tại sao cậu lại đánh / đẩy / nói với tớ như vậy?”. Câu nói này sẽ giúp trẻ đang bắt nạt sẽ dừng hành vi bắt nạt, tạo cho trẻ cơ hội để giải thích và làm dịu bầu không khí căng thẳng. Đó là chỉ là cách tạm thời,  nếu sau đó con vẫn tiếp tục bị bắt nạt, có thể tùy tình huống mà lựa chọn cách ứng xử phù hợp, ví dụ con có thể nhờ người lớn ở gần đó can thiệp giúp, tự vệ, lảng tránh, nói lại bằng giọng cứng rắn hoặc có thể tạm thời chấp nhận yêu cầu nếu không quá đáng…

Nhìn chung, việc dạy trẻ các kỹ năng phòng vệ, ngăn chặn bị bắt nạt là việc làm rất cần thiết. Để đạt  được kết quả tốt nhất, cha mẹ cần chú ý dạy trẻ các kỹ năng giải quyết vấn đề một cách kiên nhẫn và tỉ mỉ, theo từng bước nhất định. Dạy trẻ cách phân tích vấn đề như: vì sao mình lại bị bắt nạt, bị đánh…để từ đó tìm ra được biện pháp tháo gỡ phù hợp nhất. Điều này góp phần giúp trẻ tự tin và mạnh mẽ hơn khi đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống trên con đường tương lai phía trước.

Nguyễn Thắm