Bệnh nhiễm não mô cầu – hiếm gặp nhưng nguy hiểm

2:01 PM - 11/03/2016

Sau ca tử vong của nữ sinh ở Hải Dương vào ngày 22/02/2016, được cho là do viêm não mô cầu. Và gần đây nhất vào ngày 08/03/2016 tại Đắc lắc, bé trai 5 tháng tuổi được cấp cứu trong tình trạng sốt li bì, toàn thân xuất hiện nhiều vết tử ban (xuất huyết), có hiện tượng co giật, phổi bị tổn thương, khó thở. Vậy chúng ta nên làm gì để bảo vệ bản thân, bảo vệ những người thân trong gia đình và hạn chế sự lây lan của dịch bệnh. camnangchobe.vn xin chia sẻ một số thông tin về bệnh do nhiễm não mô cầu sau đây

Bệnh nhiễm não mô cầu là gì?

Viêm màng não do não mô cầu và nhiễm trùng huyết do não mô cầu là 2 thể của bệnh nhiễm não mô cầu. Cả hai thể bệnh này đều do một loại vi khuẩn gây ra là não mô cầu (Neisseria meningitis).

- Viêm màng não do não mô cầu là tình trạng nhiễm trùng ở các mô xung quanh não và tủy sống (còn gọi là màng não). Do vi khuẩn não mô cầu có ái tính với màng não nên thường gây viêm màng não, nhưng cũng có thể gây viêm não, hoặc kết hợp gây viêm màng não-não và hậu quả để lại thường rất nặng nề, có thể tử vong và để lại di chứng như điếc, liệt, chậm phát triển trí tuệ, thần kinh.

- Nhiễm trùng huyết do não mô cầu là tình trạng nhiễm trùng máu, có thể làm tổn thương nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Nhiễm trùng huyết do não mô cầu có hoặc không kèm theo viêm màng não. Bệnh có biểu hiện gây sốc nặng và tỷ lệ tử vong rất cao, cần được điều trị tích cực.

Các nhóm vi khuẩn não mô cầu thường gặp là A, B, C, Y, W-135, trong đó ở Việt Nam thường gặp là nhóm A, B và C.

Bệnh não mô cầu tuy hiếm gặp nhưng mức độ lây lan nhanh, có khả năng phát triển thành dịch vì dễ lây lan qua đường hô hấp, đặc biệt ở những nơi tập trung đông người. Bệnh xuất hiện quanh năm và tăng cao vào mùa xuân do yếu tố thời tiết mưa, ẩm, lạnh dễ làm giảm sức đề kháng. Bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ ai nhưng trẻ em là nhóm đối tượng có nguy cơ cao dễ bị nhiễm bệnh hơn do sức đề kháng kém.

Bệnh nhiễm não mô cầu - hiếm nhưng nguy hiểm 03

Bệnh não mô cầu có mức độ lây lan nhanh vì dễ lây lan qua đường hô hấp, đặc biệt ở những nơi tập trung đông người.

Triệu chứng ở người mắc bệnh nhiễm não mô cầu

- Viêm màng não mô cầu với triệu chứng chính như:

+ Sốt cao đột ngột, đau đầu, buồn nôn và nôn.

+ Nhạy cảm với ánh sáng, lơ mơ.

+ Mê sảng, lú lẫn, mất ý thức, có thể co giật, hôn mê và sốc.

+ Tử ban màu đỏ có thể xuất hiện ở tay và chân.

Vi khuẩn não mô cầu gây nên các tổn thương ở não, làm mất khả năng nghe, khả năng học tập và nặng hơn dẫn đến thể nhiễm trùng máu do não mô cầu.

- Nhiễm trùng máu do não mô cầu với các triệu chứng chính như:

+ Sốt thường khởi phát đột ngột và sốt cao (39-40 độ), người lạnh run, mệt mỏi.

+ Sau khi sốt trong vòng 1-2 ngày, xuất hiện tử ban màu đỏ thẫm như máu hoặc tím, kích thước từ 1-2 mm đến vài cm, đôi khi có hoại tử trung tâm, bề mặt bằng phẳng không gồ lên da. Vị trí có thể phân bố khắp người nhưng thường tập trung nhiều ở vùng hông và 2 chi dưới. Tử ban này lan nhanh về số lượng cũng như kích thước và có hình răng cưa như bản đồ, hay có dạng bóng nước.

+ Mạch nhanh, nhẹ hay không bắt được mạch, huyết áp không đo được, đôi khi người bệnh rơi vào trạng thái sốc.

Bệnh nhiễm não mô cầu - hiếm nhưng nguy hiểm 02

Nhiễm trùng máu do não mô cầu với các triệu chứng sốt cao đột ngột, tử ban xuất hiện màu đỏ hay tím có dạng hình răng cưa, phát triển nhanh về số lượng và kích thước.

Cơ chế gây nhiễm bệnh

Vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningtidis thường cư trú ở vùng mũi, hầu, họng. Nguồn lây bệnh chủ yếu là bệnh nhân và người lành mang vi khuẩn vì khi tiếp xúc thông thường người với người sẽ lây truyền qua nước bọt, dịch tiết đường hô hấp, ho, hắt hơi.

Theo thạc sĩ Nguyễn Hồng Hà, nguyên phó giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội), trong cộng đồng, tỷ lệ người mang vi khuẩn không có triệu chứng lâm sàng là 10-20%. Họ mang vi khuẩn nhưng không phát bệnh vì vi khuẩn không vượt qua được “hàng rào” bảo vệ của cơ thể để gây bệnh. Tuy nhiên, với những người có cơ địa yếu, vi khuẩn sẽ lan khắp cơ thể, gây viêm màng não với tỷ lệ tử vong là 30-40% nếu không được điều trị kịp thời. Trong trường hợp vi khuẩn tiếp tục xâm nhập vào máu, làm bệnh diễn biến nhanh chóng, gây sốc và tỷ lệ tử vong khá cao chiếm 60-70%.

Bệnh nhiễm não mô cầu khó phát hiện từ sớm do biểu hiện bệnh ban đầu giống như bệnh viêm họng và các vết tử ban hoại tử trên da rất dễ nhầm với bệnh liên cầu khuẩn. Vì vậy, khi phát hiện những triệu chứng của thể viêm màng não, bác sĩ sẽ cho tiến hành cấy dịch não tủy để chẩn đoán và có những liệu pháp chữa trị thích hợp.

Phòng bệnh nhiễm não mô cầu

Đánh giá nguy cơ dịch não mô cầu lây lan ra cộng đồng, Cục Y tế dự phòng khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện tốt một số biện pháp sau để phòng bệnh.

- Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.

- Thực hiện tốt vệ sinh nơi ở: thông thoáng nơi ở, nơi làm việc.

- Chủ động tiêm phòng vắc xin phòng bệnh.

- Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị.

- Hạn chế tiếp xúc với người nghi bị viêm đường hô hấp.

- Ngoài ra, có thể phòng ngừa bệnh nhiễm não mô cầu bằng cách tiêm chủng.

Bệnh nhiễm não mô cầu - hiếm nhưng nguy hiểm 04

2 loại vacxin phòng bệnh nhiễm não mô cầu đã được Bộ Y tế Việt Nam cho sử dụng

Hiện nay, ở Việt Nam, Bộ Y tế đã cấp phép cho 2 loại vacxin phòng bệnh nhiễm não mô cầu là:

+ Vắc xin phòng 2 nhóm vi khuẩn A và C có tên thương mại là MENINGO AC do Pháp sản xuất, tiêm cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, tiêm 2 mũi, mỗi mũi cách nhau 3 năm.

+ Vắc xin phòng 2 nhóm vi khuẩn B và C có tên thương mại là VA-MENGOC-BC do Cu-ba sản xuất, theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc xin này tiêm 2 mũi, mỗi mũi cách nhau 6 đến 8 tuần cho trẻ từ 3 tháng tuổi trở lên, tuy nhiên theo hướng dẫn của Cục quản lý dược Bộ Y tế hiện nay chỉ tiêm cho trẻ 6 đến 10 tuổi, có thể thời gian tới vắc xin này sẽ được cấp phép tiêm từ 3 tháng tuổi trở lên.

Trẻ có thể sử dụng cả hai loại vắc xin AC, BC để phòng bệnh. Việc chỉ định và lịch tiêm cụ thể cho trẻ cần có bác sỹ khám và tư vấn lịch tiêm cụ thể.

camnangchobe.vn